
Ubwo ingabo za Leta Zunze Ubumwe za Amerika zataga muri yombi Nicolas Maduro wayoboraga Venezuela zimusanze mu gihugu cye, zigatangira kugaba ibitero bikomeye muri Iran byahitanye Umuyobozi w’Ikirenga, Ayatollah Ali Hosseini Khamenei, benshi barakangaranye, bibaza imbaraga iki gihugu gifite mu rwego rwa gisirikare ku buryo kibura abagikoma mu nkokora.
Raporo ya SPRI (Stockholm International Peace Research Institute), ikigo gikora ubushakashatsi ku mafaranga ashorwa mu bisirikare, igaragaza ko Amerika iri imbere mu gushora amafaranga menshi mu gisirikare kuva mu myaka myinshi ishize, kandi ko ayo yashoyemo mu 2024 aruta ay’ibindi bihugu icyenda biyikurikiye ateranyijwe. Ibyo bishimangira igitinyiro kimaranye igihe.
SPRI igaragaza ko mu 2024, Amerika yashoye mu gisirikare cyayo miliyari 997 z’Amadolari. Ayo yashyizwe mu kugura cyangwa gukoresha intwaro kuva ku ziremereye kugeza ku zoroheje, mu bikoresho bya gisirikare birimo indege z’intambara, drones n’ubwato bw’intambara n’ibindi.
Bivugwa ko amafaranga Amerika yashoye mu gisirikare mu 2025 ari hafi ya miliyari 1000 z’Amadolari, arenga 3,4% by’umusaruro mbumbe w’igihugu. Perezida Donald Trump yagaragaje ko azakomeza kwiyongera, agere kuri miliyari 1500 z’Amadolari mu 2027, ubwo manda ye ya kabiri izaba igana ku musozo.
Raporo yateguwe n’umuhanga muri politiki ya Amerika, Prof. Linda J. Bilmes, igaragaza ko ibikorwa bya gisirikare byo kurwanya umutwe witwaje intwaro w’Aba-Houthi mu Nyanja Itukura byiswe ‘Operation Rough Rider’ na ‘Midnight Hammer’ yo gusenya ibikorwaremezo bya ‘nucléaire’ muri Iran, byatwaye igihugu amafaranga ari hagati ya miliyari 4,8 na 7,2 z’Amadolari mu 2024.
U Bushinwa ni cyo gihugu cya kabiri cyashoye amafaranga menshi mu gisirikare mu 2024 kuko yageze kuri miliyari 314 z’Amadolari zingana na 1,7% by’umusaruro mbumbe, bukurikirwa n’u Burusiya bwashoyemo miliyari 149 z’Amadolari zingana na 7,1% by’umusaruro mbumbe.
U Budage, u Buhinde, u Bwongereza, Arabie Saoudite, Ukraine n’u Bufaransa biri ku rutonde rw’ibihugu 10 byashoye amafaranga menshi mu gisirikare mu mwaka wa 2025. U Buyapani buri ku mwanya wa 10 bwashoyemo miliyari 55,3 z’Amadolari, zingana na 1,4% by’umusaruro mbumbe w’igihugu.
Intambara ya Amerika na Iran yatangiye tariki ya 28 Gashyantare 2026 iri gutwara amafaranga menshi cyane. Isesengura ryakozwe n’ikigo CSIS (Center for Strategic and International Studies), rishingiye ku makuru yatanzwe na Minisiteri y’Intambara, rigaragaza ko Washington ishora hafi miliyoni 891,4 z’Amadolari muri iyi ntambara buri munsi.
Indege zihenze cyane nka B-2, B-1 na F-15 za Boeing, F-35 Lightning II, F-22 Raptor ndetse n’intwaro nka HIMARS, MIM-104 Patriot, drones za Lucas na MQ-9 Reaper n’ubwato bunini bwa USS Abraham Lincoln na USS Gerald R. Ford ni byo Amerika yifashishije mu ntambara yayo na Iran.
Umuhanga mu bijyanye n’ingengo y’imari akaba n’Umuyobozi wa Penn Wharton Budget Model, Kent Smetters, aherutse gutangariza CNN ko iyi ntambara iramutse imaze amezi abiri, byatwara Amerika ikiguzi cy’amafaranga ari hagati ya miliyari 40 na 95 z’Amadolari.
SIPRI yagaragaje ko mu 2024, inganda za gisirikare100 zikomeye ku Isi zinjije miliyari 679 z’Amadolari kandi ko izo muri Amerika zihariyemo miliyari 334 z’Amadolari, zigakurikirwa n’izo mu Bushinwa zinjije miliyari 88 z’Amadolari, izo mu Bwongereza zinjiza miliyari 52 z’Amadolari, izo mu Burusiya zinjiza miliyari 31 z’Amadolari.
Mu nganda 100 zikomeye ku Isi, harimo 39 zo muri Amerika. Igihugu kiza ku mwanya wa kabiri mu bifite inganda nyinshi kuri uru rutonde ni u Bushinwa gusa bwo bufitemo inganda umunani.
Lockheed Martin yo muri Amerika ni rwo ruganda rwa mbere rukomeye ku Isi. Yashinzwe mu 1995 nyuma yo kwihuza kwa Lockheed na Martin Marietta. SPRI igaragaza ko mu 2024 rwinjije miliyari 68,4 z’Amadolari rubikesheje amasezerano arimo ayo gukora indege zirimo F-35, misile n’ibindi bikoresho.
Mu mwaka wa 2026, Lockheed Martin yagiranye na Minisiteri y’Intambara ya Amerika amasezerano yo kongera intwaro misile za PAC-3 zifashishwa mu guhangana n’ibitero by’indege.
RTX, Northrop Grumman, General Dynamics na Boeing biri mu nganda eshanu zikomeye muri Amerika. Zikora indege z’intambara, drones, misile n’intwaro ziremereye, kandi Washington ni yo mukiliya w’imena wazo. Amafaranga byinjije mu 2024 ari hejuru ya miliyari 30,6 z’Amadolari.
Perezida Trump aherutse guhura n’abayobozi b’inganda za gisirikare zo muri Amerika kugira ngo baganire ku ntambara ikomeje. Banzuye ko zigiye gukuba kane intwaro n’ibindi bikoresho bya gisirikare zikora kugira ngo iki gihugu kizakomeza kuba ku isonga mu kugira igisirikare gikomeye.

Inganda zo muri Amerika zemeye gukuba kane intwaro n'ibindi bikoresho zikora, kandi Washington ni yo mukiliya w'imena

HIMARS ni zimwe mu ntwaro z'ingenzi Amerika yifashisha mu ntambara

Drone ya MQ-9 Reaper ni imwe mu zihenze Amerika itunze kuko agaciro kayo n'ibigendana na yo kagera kuri miliyari 1,5 y'Amadolari

Misile ya Tomahawk ni kimwe mu bisasu biremereye Amerika itunze

Mu 2025, igisirikare cya Amerika cyashowemo agera kuri miliyari 1000 z'Amadolari
